WWW.THESIS.DISLIB.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Online materials, documents
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 |

«163 Faros na escuridade. Ideoloxía e tradución: os enfoques feministas e poscoloniais MARÍA REIMÓNDEZ Tradutora e investigadora independente A ...»

-- [ Page 1 ] --

163

Faros na escuridade. Ideoloxía e tradución: os

enfoques feministas e poscoloniais

MARÍA REIMÓNDEZ

Tradutora e investigadora independente

A construción da escuridade

Calquera que capitanee un barco sabe que a escuridade é perigosa. Éo sobre todo non

en alta mar, onde as augas están despexadas, senón precisamente naqueles lugares en

que os océanos e a terra se tocan, onde hai interaccións de mundos diferentes, nas

complexas entradas das rías, onde a auga salgada, doce, a area, o limo, os moluscos, os humanos, as bateas, rochas e aves entran en contacto. A escuridade faise aí sumamente perigosa, sen saber se o contacto vai ter lugar por terra, mar ou aire e de que maneira exactamente. Hai, por suposto, a quen lle interesa navegar na escuridade para asaltar as aldeas que descansan tranquilas ou esgotar os bancos de peixe na clandestinidade. Na escuridade unha é libre de facer e perpetuar o que lle pareza. De seguir construíndo imperios, clases e xéneros sen que ninguén poida opoñerse, simplemente porque ninguén ve o que acontece. Hai certas cousas en que a escuridade se constrúe de forma moi teimosa, evitando falar nunca dos contactos entre mundos como algo que toca as nosas vidas de forma constante. A escuridade fórxase tentando crear un estado de opinión en que eses contactos se descoñezan, se valoren como un feito opaco e por enriba da sociedade. A tradución e a interpretación foron ata época moi recente un deses espazos de escuridade creada, mais xa non. Pois nesa escuridade construída hai luces pequenas que comezan a reunirse, como pequenas chalanas que pescan a lamprea, como remuíños de lucecús, como pequenas estradas. Comezan a unir as súas forzas ata crearen con esforzo e traballo un faro. Diversos faros. Faros potentes que son capaces de alumearen non só na superficie, senón tamén na escuridade máis fonda das foxas abisais.

164 MARÍA REIMÓNDEZ Mais antes de falarmos da luz cómpre definir a escuridade que rodea a tradución.

Vexamos un exemplo:

O decisivo, en calquera caso, é que a tradución sexa transparente. O lector non debe percibir ningunha interferencia á hora de acceder ao texto, e para iso o tradutor debe aspirar a ser tan invisible no seu traballo como o título da novela de Paul Auster da que aquí falamos. No entanto, este ideal comporta riscos aos que están expostos tanto os novatos como os veteranos. O tradutor pode carecer de suficiente bagaxe para enfrontarse a un texto literario, ou pode ser un tradutor que asemade é autor e que por exhibir as súas dotes creativas invada o eido do escritor que está a interpretar. Tamén pode ocorrer que o tradutor conserve lastres da súa formación académica, e trate de resolver os problemas propios da tradución recorrendo a un nivel teórico alleo á maioría dos lectores. En última instancia, é o editor quen debe facerlles fronte a todos estes riscos, preservando a transparencia da obra para que chegue nas mellores condicións aos lectores. (Freire 2010; resaltado meu) Este é un texto publicado nos suplementos culturais dos xornais Faro de Vigo e La Opinión de A Coruña, e obviamente dirixido a un público xeral mais que non resulta excepcional no seu contido, senón máis ben ao contrario. Déitanse nel ideas que circulan de forma xeral nos debates sobre tradución e que, sen dúbida, constitúen cernas de escuridade perpetua. Vexamos as expectativas: a tradución debe de ser transparente. Quen traduce debe ser invisible. A teoría é mala. A creatividade é mala. A tradutora debe ser pasiva, non utilizar os seus coñecementos e someter as súas decisións a un terceiro, en particular o autor e neste caso aínda máis sorprendentemente, o editor.

Implícito vai tamén que a tradución é unha actividade literaria e que quen traduce é un home...

Como veremos máis adiante, este tipo de discursos están lonxe de pertenceren só a debates de tipo xeral, senón que, moi pola contra, están inseridos na teoría da tradución tradicional, como demostra unha análise de calquera compendio sobre teoría da tradución (véxase Venuti: 2000; ou Pochhacker e Schleschinger: 2001). A mensaxe vai sempre no mesmo sentido: agochar que a tradución e a interpretación son actividades que tocan e deciden nas nosas vidas a cada paso. Non en van estamos falando dunha industria que move, segundo Linguaquote, 20 000 millóns de dólares, 16 000 en traducións e 4000 en interpretacións. E aínda máis importante, estamos a falar dunha actividade que determina dunha forma directa as nosas vidas.

Por moito que estas visións aínda existan, tanto no discurso xeral como especializado, están lonxe de seguir sendo aceptadas tras o traballo que, como potentes faros, levan

FAROS NA ESCURIDADE. IDEOLOXÍA E TRADUCIÓN:

OS ENFOQUES FEMINISTAS E POSCOLONIAIS

realizado os feminismos e as teorías poscoloniais para deitaren luz sobre a escuridade e, sobre todo, para tentaren responder a pregunta máis vital: por que é tan importante desde certas perspectivas perpetuar a idea de que a tradución debe ser invisible? E ao fío desta primeira pregunta, a seguinte: por que é tan fundamental que non o sexa?

Puntos de luz

Antes de poder erguer faros, o proceso de sacar a tradución da escuridade comezou con puntos de luz. Malia ser a tradución unha actividade moi antiga, as reflexións teóricas sobre ela aparecen en Occidente a mediados do século XX (véxase por exemplo Zybatow). Cómpre aclarar primeiramente que cando falo de teoría da tradución refírome a unha visión crítica do traballo que as profesionais adquiren ben por si mesmas mediante a práctica, ben co apoio dunha serie de textos que forman o acervo colectivo que se foi desenvolvendo a través dunha comunidade de coñecemento. O feito é que unha actividade como a tradución non pode realizarse sen unha «teoría», é dicir, sen un entendemento crítico implícito ou explícito do que se fai cando se traduce, porque iso é o primeiro que determina o que finalmente lemos ou escoitamos.





A teoría da tradución inicialmente reafirmou moitos dos puntos de escuridade que se manexaban antes da súa creación, pero pouco a pouco comezou a abrir portas a maneiras de pensar máis complexas, sobre todo na liña que apunta Susan Bassnet cando define que: «O propósito da teoría da tradución é, xa que logo, chegar a un entendemento dos procesos que se dan no acto de traducir e non, como se malentende a miúdo, ofrecer un conxunto de normas para conseguir a tradución perfecta»1 (1991: 37). Cando a teoría comeza a observar os procesos e tenta comprender o que acontece no acto de tradución, daquela ten que superar unha serie de cuestións fundamentais que comezan a botar luz sobre o campo de estudo. Entre estas cuestións destacan aspectos como a construción do significado, as análises culturais, o estudo dos actos comunicativos e, sobre todo, as relacións de poder.

Mais se hai un punto de luz significativo en todo este desenvolvemento de faros potentes, ese é o que se deu ao redor do concepto de «ideoloxía», que provén tradicionalmente do marxismo e, como resume Sampedro, en xeral neste paradigma tivo dous

usos fundamentais:

–  –  –

pensamento deformado, o topos eidolon, o conxunto de representación distorsionadas dunha realidade determinada. (Sampedro 1997: 20) Non é o propósito deste artigo facer un percorrido histórico polo concepto da ideoloxía, pero sen dúbida o momento de transformación e de transferencia do marxismo ao pensamento social máis amplo veu marcado polo traballo de Louis Althusser, quen reflexionou de forma certamente complexa sobre a ideoloxía como aquilo que constitúe, segundo resume Eagleton, «un medio indispensable para a produción dos seres humanos» (1991: 148). A ideoloxía perfílase como o conxunto de valores que nos constitúe como persoas. Polo tanto, «o que semella acontecer fóra da ideoloxía [...], en realidade acontece nela» (Althusser 1997: 59).

A ideoloxía, porén, non é algo que só estea presente ao nivel individual, senón que ten moito que ver co poder e co colectivo, dado que todas as sociedades perpetúan ideoloxías dominantes que se caracterizan, e aquí volvemos novamente á escuridade, pola súa invisibilidade. En palabras do propio filósofo a ideoloxía dominante revístese dunha obviedade: «que non podemos evitar recoñecer e ante a cal reaccionamos de xeito inevitable e natural berrando en alto (en alto ou na «vociña da conciencia»): Iso é obvio! Iso é correcto! Iso é verdade.» (Althusser 1971: 161) Esta definición da ideoloxía como posición inherente ao ser humano e, por outra banda, a de ideoloxía dominante como aquela que socialmente se constrúe como invisible e aceptable foi complementada polo pensamento de Michel Foucault e as súas reflexións sobre o poder e o discurso e as teorías de Gramsci e a hexemonía. Foucault fixo especial fincapé precisamente nos mecanismos invisibles polos cales o poder se vai afianzando na sociedade, de maneira que: «O que fai que o poder se perpetúe, o que fai que se acepte, é o mero feito de que non se impón sobre as persoas como unha forza que di non, senón que atravesa e produce cousas, induce pracer, formas de coñecemento, produce discurso.» (1984: 61). Pola súa banda, «Gramsci adoita utilizar a palabra hexemonía para referirse ás formas en que os poderes dominantes buscan o consentimento ao seu dominio por parte das persoas ás que dominan» (Eagleton 1991: 112).

De todo isto derívase que a ideoloxía dominante se constrúe non só polo coercitivo senón sobre todo polo acordado socialmente, polas prácticas de todo tipo, pola creación dunha «normalidade» a partir da cal se pode producir unha «desviación». A tradución, como actividade humana que é, non é excepción a todo isto. Cómpre sinalar Todas as traducións de citas do presente artigo son da miña autoría.

FAROS NA ESCURIDADE. IDEOLOXÍA E TRADUCIÓN:

OS ENFOQUES FEMINISTAS E POSCOLONIAIS

novamente que a teoría da tradución non foi allea ao uso negativo da ideoloxía. Como indican Basil Hatim e Ian Mason, «no mundo occidental fíxose aceptable [...] falar de ideoloxías en termos de desviación dunha norma establecida» (1997: 144). A ideoloxía entendeuse, tradicionalmente, como algo pernicioso que debe deixarse de lado á hora de traducir ou interpretar. Un exemplo canónico onde os haxa serían as palabras de Eugene Nida, «pai» da teoría da tradución tradicional (occidental e androcéntrica), na súa definición da teoría da tradución como «o establecemento de técnicas para pasar dun conxunto de estruturas superficiais a outro coa menor interferencia ou distorsión posible» (1969: 483-84, énfase en letra negra engadida).

Mais se a ideoloxía é «un sistema de conceptos e imaxes que son unha forma de ser e de aprender as cousas, e de interpretar o que se ve ou oe ou le» (Trew 1979: 95), daquela toda tradución funciona desde a ideoloxía de quen traduce e dialoga coas ideoloxías dominantes ou non hexemónicas dun xeito ou doutro. A análise da ideoloxía implica deitar luz sobre unha cuestión en particular que, como ben amosaba a cita de Freire con que abro este artigo, segue a ser o piar das reflexións e a base de traballo para moitas tradutoras: a invisibilidade da tradutora e dos procesos de tradución. Só desde a invisibilidade, desde a escuridade máis absoluta, a tradutora pode perpetuar as ideoloxías dominantes e facerse parte delas. É máis, a tradutora é interpelada, como diría Althusser, a adoptar esta posición por textos como o de Freire ou moitas outras declaracións que aparecen nos debates sobre tradución, especializados ou xerais. Todas estas afirmacións e textos contribúen á construción dun discurso, no sentido de Foucault, sobre a tradución, en que a tradutora aprende a minimizarse, a ser «transparente», «invisible», fiel e neutral e, por tanto, cae rendida á construción da hexemonía, tal e como dicía Gramsci.

A construción de tal discurso ten unha serie de consecuencias sobre a práctica e a través dela sobre as vidas das persoas respecto das cales cómpre reflexionar. Gustaríame centrarme para visibilizar esta cuestión na interpretación, xa non só para reclamala tamén como visible, senón porque é unha práctica que acontece en situacións sempre delicadas, en situacións onde as relacións de poder son palpables e onde as intérpretes se ven moitas veces atrapadas por este discurso que lles impide exerceren con responsabilidade ética o seu traballo. Vexamos en que posición esta ideoloxía dominante da «imparcialidade» pon as intérpretes nun caso de especial relevancia e extremo nas súas circunstancias: os xuízos de Nuremberg.

Aínda que os xuízos de Nuremberg recibiron especial atención na investigación sobre interpretación ao tratarse do nacemento da interpretación simultánea, como ben recolle a bibliografía incluída en Behr e Corpataux (2006), o enfoque adoitou centrarse nos 168 MARÍA REIMÓNDEZ aspectos de innovación técnica, na relevancia dos feitos no plano histórico ou no relato máis biográfico que doutro tipo dalgúns intérpretes.2 No medio de todos estes relatos aparece sempre a peculiaridade de que moitas das persoas que interpretaron no xuízo adquiriran as súas capacidades lingüísticas como consecuencia da persecución e o exilio padecido durante o nazismo. Moitas destas persoas sufriran en primeira persoa a tortura ou perderan as súas familias durante o xenocidio. Moitas delas eran de orixe xudía.



Pages:   || 2 | 3 | 4 |


Similar works:

«Broad leaved trees and shrubs Adenanthera pavonina Madhoshi Trees and Shrubs of the Maldives Adenanthera pavonina L. MIMOSACEAE Synonym: Adenanthera gersenii Common names: Red bead tree, coral wood, red sandalwood Dhivehi name: Madhoshi Status: Common; found as a component of the closed forests of Barringtonia asiatica and coconut forests; occasionally grows amidst shrubs of Hibiscus tiliaceus Description: A medium to large sized deciduous tree that grows up to 20 m tall. Trunk is straight with...»

«United States Government Accountability Office Report to Congressional Committees  October 2016 TRAIN BRAKING  DOT’s Rulemaking on  Electronically  Controlled Pneumatic  Brakes Could Benefit  from Additional Data  and Transparency  Accessible Version GAO-17-122 October 2016 TRAIN BRAKING DOT’s Rulemaking on Electronically Controlled Pneumatic Brakes Could Benefit from Additional Data and Transparency Highlights of GAO-17-122, a report to congressional committees Why GAO...»

«samudra Women in Fisheries Series No. 4 DOSSIER Globalization, Gender and Fisheries Report of the Senegal Workshop on Gender Perspectives in Fisheries International Collective in Support of Fishworkers 27 College Road, Chennai 600 006, India Contents Preface..................................................1 Background..............................................3 Introductory Plenary..........»

«R. Karl Hanson and Kelly Morton-Bourgon Public Safety and Emergency Preparedness Canada Predictors of Sexual Recidivism: An Updated Meta-Analysis 2004-02 Public Works and Government Services Canada Cat. No.: PS3-1/2004-2E-PDF ISBN: 0-662-36397-3 Abstract This quantitative review examined the research evidence concerning recidivism risk factors for sexual offenders. A total of 95 different studies were examined, involving more than 31,000 sexual offenders and close to 2000 recidivism...»

«Eat, Pray, Love Eat, Pray, Love Eat, Pray, Love Eat, Pray, Love ALSO BY ELIZABETH GILBERT Pilgrims Stern Men The Last American Man Eat, Pray, Love Eat, Pray, Love VIKING Published by the Penguin Group Penguin Group (USA) Inc., 375 Hudson Street, New York, New York 10014, U.S.A. Penguin Group (Canada), 90 Eglinton Avenue East, Suite 700, Toronto, Ontario, Canada M4P 2Y3 (a division of Pearson Penguin Canada Inc.) Penguin Books Ltd, 80 Strand, London WC2R 0RL, England Penguin Ireland, 25 St....»

«OECD DEVELOPMENT CENTRE Working Paper No. 217 (Formerly Webdoc No. 5) THE IMPACT OF EDUCATION ON FERTILITY AND CHILD MORTALITY: DO FATHERS REALLY MATTER LESS THAN MOTHERS? by Lucia Breierova and Esther Duflo Research programme on: Social Institutions and Dialogue November 2003 DEV/DOC(2003)15 DEV/DOC(2003)15 DEVELOPMENT CENTRE WORKING PAPERS This series of working papers is intended to disseminate the Development Centre’s research findings rapidly among specialists in the field concerned....»

«Sensual Preciousness: the Earthfolk vision and practice of living peacefully and comfortably at home on the Living Earth Earthfolk Papers, Volume 2 Globalization and three Big Stories by Francis X. Kroncke ©2010 PERSONAL STARTING POINT INTRODUCTION ―Life changes, but everything remains the same‖ Your ―artful story‖ Big Story and personal Story The globalization movement and three Big Stories The three Big Stories clash Why Sensual Preciousness? Re-imagining my personal Story Imagining...»

«5728 ROCKY MOUNT TOWN COUNCIL REGULAR MEETING MINUTES DECEMBER 14, 2015 The December 14, 2015 regular meeting of the Rocky Mount Town Council (hereafter referred to as “Council”) was held in the Council Chambers of the Rocky Mount Municipal Building located at 345 Donald Avenue, Rocky Mount, Virginia, at 7:00 p.m. with Mayor Steven C. Angle presiding. The following members of Council were present: • Mayor Steven C. Angle • Vice Mayor Gregory B. Walker • Bobby M. Cundiff • P. Ann...»

«LP-PAN Software Defined IQ Panadapter Assembly Manual September 2011 TelePost Incorporated Rev. F9 Table of Contents Introduction Parts List Assembly Circuit Description Schematic Specifications and Warranty Copyright and Trademark Disclosures LP-PAN is a trademark of TelePost Inc. Windows® is a registered trademark of Microsoft Corporation. Material in this document copyrighted ©2007-10 TelePost Inc. All rights reserved. LP-Bridge copyrighted ©2007-10 TelePost Inc. All rights reserved....»

«ROME.36.3.8 (Do Not Delete) 2/25/2015 3:44 PM THE CASE FOR PROSECUTING ARMS TRAFFICKERS IN THE INTERNATIONAL CRIMINAL COURT Leigh Rome † TABLE OF CONTENTS INTRODUCTION I. ILLICIT ARMS BROKERING AND ATTEMPTS TO HOLD ARMS BROKERS ACCOUNTABLE A. Arms Transfer Markets and Illicit Arms Brokering B. Analysis of Current Attempts to Hold Arms Brokers Accountable. 1160 1. Arms Embargoes 2. Domestic Laws 3. International Agreements 4. The Arms Trade Treaty C. Problems with Current Attempts to Hold...»

«Copyright © National Fire Protection Association 2013. All rights reserved. This copy is solely for your personal, noncommercial use in connection with participation in the NFPA Standards Development Process. Except for limited hardcopies reasonably necessary for such use, this copy may not be reproduced or redistributed. For additional copies of this and other downloadable reports related to the NFPA Standards Development Process visit www.nfpa.org. T AF Preliminary Draft NFPA 652 Standard on...»

«EEL 4924 Electrical Engineering Design (Senior Design) Final Report 19 April 2011 Project Name: Digital Dashboard Team Name: Uncensored Sensors Team Members: Name: Matthew Greenberg Name: Brandon Kalarovich Email: matt8@ufl.edu Email: bkalarovich@gmail.com Project Abstract: Our project is to design a digital dashboard for a motorcycle. We will replace all the gauges including the tachometer with a graphical LCD. The dashboard will include the standard features found on the original gauge...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2017 www.thesis.dislib.info - Online materials, documents

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.